Enkele voorvallen hebben recent geleid tot een verstrenging van de opvolging bij de eerste inname van het product. Enkele weken geleden overleed een met Gilenya behandelde MS-patiënt binnen de 24 uur na de eerste inname van het product. Zes andere patiënten waren een onverklaarde dood gestorven, waarvan drie plots. Daarnaast zijn nog patiënten op Gilenya overleden tengevolge van een hartaanval of een hartritmestoornis. Alhoewel goed geweten was dat Gilenya tot een vertraging van het hartritme kon leiden en soms tot specifieke hartritmestoornissen, waren er geen overlijdens gemeld op het ogenblik dat Gilenya van Europa toestemming kreeg om gecommercialiseerd te worden.

Deze nieuwe gegevens leiden nu tot een verstrenging van de cardiale opvolging bij patiënten die starten met Gilenya. Zo moeten er ECG's worden genomen en wordt voorgesteld het hartritme continu op te volgen gedurende de eerste zes uren na inname. Deze maatregelen moeten toelaten de volksgezondheid te beschermen zolang de hogervermelde overlijdens en verwikkelingen onvoldoende verklaard zijn.

Indien u hierover vragen hebt, kan u contact opnemen met uw behandelend neuroloog.

Prof. dr. Bénédicte Dubois
Voorzitster Medische Adviesraad

24.1.2012

Wetenschappers hebben 29 nieuwe erfelijke risicofactoren voor multiple sclerose (MS) opgespoord en brengen het totale aantal daarmee op meer dan 50. Deze risicogenen hebben weinig voorspellende waarde voor personen met MS of hun familieleden. Het belang ervan ligt evenwel in het genereren van nieuwe inzichten in het ontstaan van de ziekte. Deze grootste genetische studie in MS ooit was eenvoudigweg niet mogelijk zonder een uitgebreid internationaal netwerk van onderzoekers en zonder de deelname van vele duizenden personen die met deze ingrijpende ziekte geconfronteerd worden.

MS is geen erfelijke ziekte, maar er is wel een erfelijke aanleg. Zo komt de ziekte iets meer voor in dezelfde families: één op vijf van de personen met MS heeft nog één of meerdere familieleden met de ziekte. De eerste erfelijke risicofactor voor MS werd al ontdekt in de jaren '70. Daarna bleek het - ondanks veel inspanningen - moeilijk om vooruitgang te boeken. Sinds enkele jaren beschikken we echter over de kennis en de instrumenten die de sleutels bleken te zijn tot succesvolle genetische studies.

Een internationaal team van onderzoekers bundelden nu hun krachten in een samenwerkingsverband met de naam Internationaal Multiple Sclerose Genetica Consortium en Wellcome Trust Case Control Consortium. Het team werd geleid door de universiteiten van Cambridge en Oxford. In België werkten wij vanuit het Laboratorium voor Neuroimmunologie van de K.U.Leuven met mee aan dit onderzoek. We rapporteerden onze bevindingen op 11 augustus in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature. Het is meteen de grootste genetische studie over MS ooit. Bijna 250 onderzoekers uit verschillende landen bestudeerden het erfelijk materiaal of DNA van 9772 personen met MS en 17376 gezonde controlepersonen uit 15 verschillende landen. Daarbij waren ook meer dan 500 personen met MS die in de Universitaire Ziekenhuizen Leuven of het Nationaal Multiple Sclerose Centrum in Melsbroek door het geven van een bloedstaal meewerkten aan dit onderzoek.

Eerst bevestigden we de rol van 23 eerder gekende erfelijke risicofactoren. Daarnaast identificeerden we 29 nieuwe erfelijke variaties die mee de aanleg voor de ziekte bepalen, wat het totaal aantal gekende erfelijke risicofactoren verdubbelt tot meer dan 50.

Een groot aantal van deze risicofactoren zijn variaties in genen die een sleutelrol spelen in het afweersysteem, bijvoorbeeld in de functie van de T-cellen (een type van witte bloedcellen dat verantwoordelijk is voor de afweer tegen bacteriën of virussen maar ook een rol speelt in de reactie tegen het eigen lichaam in auto-immuunziekten) en de activatie van interleukines (boodschapper-eiwitten tussen verschillende types afweercellen). Opmerkelijk is dat voor een derde van de risicofactoren voor MS een rol in de aanleg voor andere auto-immuunziekten (zoals de ziekte van Crohn en type 1 diabetes) al gekend was. Dit toont aan dat dezelfde mechanismen een rol spelen in meer dan één type auto-immuunziekte.

Eerder onderzoek suggereerde een verband tussen vitamine D tekort en een verhoogd risico op MS (zie Nieuwsbrief nr. 29 mei 2011). In deze studie vonden we nu, naast de risicofactoren die een directe rol spelen in het immuunsysteem, ook twee risicofactoren die zorgen voor de omzetting van vitamine D. Dit leidt tot meer inzicht in het verband tussen erfelijke factoren en omgevingsfactoren die beide een rol spelen in MS.

De mate waarin de erfelijke risicofactoren het risico van een persoon op MS verhogen, is te klein om bruikbaar te zijn voor voorspellingen over wie de ziekte wel of niet zal krijgen. Het gaat hier niet om zeldzame ‘foutjes' in het erfelijk materiaal zoals we dat bij erfelijke ziekten zoals bepaalde kankers zien. Het gaat wel om normale variatie tussen mensen. Die normale variatie bepaalt mee allerlei eigenschappen van personen, zoals de kleur van haar en ogen, de aanleg voor zwaarlijvigheid of de aanleg voor ziekten zoals MS. Iemand die veel erfelijke risicofactoren voor MS draagt, heeft iets meer kans om de ziekte te krijgen dan iemand die minder erfelijke risicofactoren draagt.

Het ontrafelen van de basis voor de erfelijke aanleg voor een ziekte zorgt voor betrouwbare inzichten in de ziektemechanismen. Zo laat deze studie toe te zien welke cellen en eiwitten van het afweersysteem cruciaal zijn in het ontstaan van de ziekte. Deze kennis is van belang voor een beter begrip van MS en het verbeteren van de behandeling. Dit wordt geïllustreerd doordat twee van de erfelijke risicofactoren het doelwit zijn van al bestaande behandelingen. De andere risicofactoren kunnen nieuwe doelwitten voor toekomstige behandelingen aanwijzen.

De grote vooruitgang die gemaakt is met deze studie opent nieuwe wegen in het onderzoek over MS. We moeten nu bestuderen hoe deze erfelijke risicofactoren - alleen of in combinaties - hun effect op de aanleg voor de ziekte precies uitoefenen en hoe we hierop kunnen inwerken om MS op de best mogelijke manier te behandelen.

Prof A. Goris¹

Prof B. Dubois^{1, 2}

¹Laboratorium voor Neuroimmunologie, Departement Neurowetenschappen, KULeuven

²Dienst Neurologie, Universitaire Ziekenhuizen Leuven

Download MS in Focus (in het engels)

Het doel is een Europees platform op te stellen voor het verzamelen van gegevens en het uitwisseling van informatie omtrent de ziekte.

Wij nodigen u uit om de website te bezoeken (in het engels):  www.eurems.eu

Weyman Johnson had een loopbaan als jurist en zet zich sedert jaren

in voor de strijd tegen Multiple Sclerose in de Verenigde Staten van Amerika.

Meer informatie via http://www.coe.int/t/cm/home_fr.asp voor de franstalige versie of http://www.coe.int/t/cm/home_en.asp voor de engelse versie. 

Zie bijlage voor meer uitleg over de opdracht

Three types of vascular dysfunction have been described in multiple sclerosis (MS).

First, findings from epidemiological studies suggest that patients with MS have a higher risk for ischaemic stroke than people who do not have MS. The underlying mechanism is unknown, but might involve endothelial dysfunction secondary to inflammatory disease activity and increased plasma homocysteine concentrations.

Second, patients with MS have global cerebral hypoperfusion, which might predispose them to the development of ischaemic stroke. The widespread decrease in perfusion in normal-appearing white matter and grey matter in MS seems not to be secondary to axonal degeneration, but might be a result of reduced axonal activity, reduced astrocyte energy metabolism, and perhaps increased blood concentrations of endothelin-1. Data suggest that a subtype of focal MS lesions might have an ischaemic origin, and there seems to be a link between reduced white matter perfusion and cognitive dysfunction in MS.

Third, the pathology of MS might be the consequence of a chronic state of impaired venous drainage from the CNS, for which the term chronic cerebrospinal venous insufficiency (CCSVI) has been coined. A number of recent vascular studies do not support the CCSVI theory, but some elements of CCSVI might be explained by slower cerebral venous blood flow secondary to the reduced cerebral perfusion in patients with MS compared with healthy individuals.

Update: Oktober 2010 

Ingevolge nieuwe recente studies, communiceert de Medische Adviesraad van de Belgische MS-Liga volgend bericht  

Mededeling MSIF:

geplaatst op 9 juni 2010

Chronic Cerebrospinal Venous Insufficiency (CCSVI)  (document in het engels)

Mededeling Medische Adviesraad Nationaal MS-Liga:

geplaatst op 16 februari 2010

De Medische Adviesraad van de Nationale Belgische MS-Liga heeft kennis genomen van de studies over chronische cerebro-spinale veneuze insufficiëntie (CCVSI) en de relatie met MS.   De Raad is van mening dat bijkomende onafhankelijke studies eerst moeten worden gevoerd die deze hypothese bevestigen alvorens aan een therapeutische aanpak kan gedacht worden.  Bij haar weten wordt er op dit ogenblik geen diepgaand onderzoek gevoerd in deze materie in België. De Liga zal verdere informatie over dit onderwerp publiceren van zodra er nieuwe elementen zijn.